spare
φείδομαι, Anacr. 101 , etc.:impf. φείδοντο(without augm.) even in S. El. 716 after a diphth. at the end of the preceding line:fut.
A.
φείσομαι
Ar. Ach. 312
(troch.), Pl. Ap. 31a , etc., Ep.
πεφῐδήσομαι
Il. 15.215
, laterfut.
Pass. in med. senseφ<ε>ισθήσομαι
PUniv.Giss. 21.6
(ii A.D.):aor. 1
ἐφεισάμην
Sol. 32.1
, A. Th. 412 , And. 2.11 , etc., Ep.
3 sg.
φείσατο
Il. 24.236
: Ep. redupl.aor. 2 πεφῐδόμην,used by Hom. in opt.πεφῐδοίμην, πεφίδοιτο,
Od. 9.277 , Il. 20.464 ,inf.
πεφιδέσθαι
21.101
:pf. part.
πεφεισμένος
Luc. Hist.Conscr. 59
(in med. sense, D.C. 50.20 ); Ep. imper. πεφίδησο
IG 14.1363.16
;part.
πεφιδημένος
Nonn. D. 12.392
:—spare:
I. sparepersons and things, e.g. in war, i.e.not destroythem, c. gen., Τρώων
Il. 21.101
; ἀνδρός
24.158
, cf. Od. 9.277 , 22.54 , Pl. Ap. 31a ; Ἰλίου
Il. 15.215
; Ἄρης οὐκ ἀγαθῶν φ.
Anacr.
l. c.; ἀπ' ἀνδρῶν ὧν Ἄρης ἐφείσατο
A. Th. 412
; γῆς πατρίδος
Sol.
l.c.;μὴ φείσῃ βίου sparenot my life, S. Ph. 749 ; μὴ φείδεσθε . . στρατοῦ
Id. Aj. 844
; φ. μήτε ἰδίου μήτε δημοσίου οἰκοδομήματος
Th. 1.90
, cf. 3.74 : abs.,spare, be merciful,ib. 59 .
II. sparepersons and things in using them,use sparingly, ἵππων φειδόμενος,i. e.taking careof them, Il. 5.202 ; πίθου μεσσόθι φ.
Hes. Op. 369
;φ. ὃν εἶχε βίον(βίονby attraction to the relat.) Thgn. 908 ; ἰδίᾳ μὲν τῶν <ὄντων> φείδομαι δημοσίᾳ δὲ λῃτουργῶν ἥδομαι
Lys. 21.16
; φείδεσθε τοὐλαίου σφόδρα
Pl.
Com. 190 : in this sense, most freq. with a negat.,οὐ φ.notto spare,i. e.to useorgive freely,
οὐδέ νυ τοῦ περ [δέπαος] φείσατο
Il. 24.236
; μὴ φείδεο σίτου
Hes. Op. 604
; θνῄσκωμεν ψυχέων μηκέτι φειδόμενοι
Tyrt. 10.14
; τᾶς ζωᾶς
Id. 15.5
; σφετέρας οὐ φείσατο νευρᾶς
Pi. I. 6(5).33
; φείδεο τῶν νεῶν, μηδὲ ναυμαχίην ποιέο
Hdt. 8.68
. ά; τούτων φ. μηδενός
Id. 9.41
, cf. 39 ; φείδοντο κέντρων οὐδέν
S. El. 716
; οὐδὲν φ. αὐτῶν οὔτ' ἐν πόνοις κτλ.
X. Cyr. 4.2.1
, cf. 7.1.29 ; οὔτε τοῦ σώματος οὔτε τῶν ὄντων
And. 2.11
; οὐδενὸς ἂν ἐφείσατο τῶν ἑαυτοῦ
Lys. 19.24
; οὔθ' ἱερῶν κτεάνων οὔτε τι δημοσίων φ.
Sol. 4.13
; μήτε χρημάτων μήτε πόνων
Pl. Phd. 78a
: later also c. acc.,τῶν συμμάχωνandτὰ τῶν συμμάχωνboth in D.C. 50.20 .
2. abs.,to be sparing, live thriftily,
φείδεσθαι μὲν ἄμεινον
Thgn. 931
; τοὺς φειδομένους καὶ τοὺς ἀκριβῶς διαιτῶντας
And. 4.32
; οἱ γεωργοῦντες καὶ φ.
D. 24.172
, cf. Antipho Soph. 53 ; freq. inpart. φειδόμενος,η,ον, thrifty,
Ar. Pl. 247 , 553 (anap.), etc.;ὄμμασι φειδομένοιςwithshrinking, shyeyes, AP 12.21 ( Strat. ), cf. 5.215 ( Agath. ), 268 (Id.);αἱ μὴ φ.(sc.μέλισσαι) the unthriftyones, Arist. HA 627a20 : also ἔπαινοι πάνυ πεφεισμένοι
Luc. Hist.Conscr. 59
; πεφιδημένα δάκτυλα
Nonn. D. 12.392
; cf.πεφεισμένως, φειδομένως.
III. have consideration for,
τῆς τοῦ λόγου συμμετρίας
Plu. 2.114b
: with neg.,paynoheed to,
οὔτ' ἀνθρώπων φείδεται οὔτε θεῶν
AP 5.278
( Paul.Sil. ), cf. 7.706 ( Diog. ).
IV. draw back from, refrain from,
θαλάσσας
Alc. Supp. 4.13
(prob.); κελεύθου
Pi. N. 9.20
; κινδύνου
X. Cyr. 5.5.18
; τᾶς θήρας
Bion Fr. 10.12
;τοῦ λέγειν, τοῦ ἀκολουθεῖν,
X. Cyr. 1.6.19 (v.l.), HG 7.1.24 ; φείδου μηδὲν ὧνπερ ἐννοεῖς
S. Aj. 115
, cf. E. Med. 401 , etc.; οὐδενὸς φεισάμενος οὔτε τῶν πρὸς τοὺς θεοὺς οὔτε τῶν πρὸς τοὺς πολίτας δικαίων
SIG 708.36
(Istropolis,ii B.C.): (abs., μὴ φείδεσθε
E. Tr. 1285
; φείδου μηδέν
Id. Hec. 1044
; μὴ φείδου, εἴ τι ἔχεις διδάσκειν
X. Cyr. 1.6.35
): c.inf.,spareto do,forbearfrom doing, dub. in E. Or. 393 (fort. abs., postφείδου δ'distinguendum); also φ. μή τι δρᾶσαι τῶν τυραννικῶν
Pl. R. 574b
; τί φειδόμεσθα τῶν λίθων . . μὴ οὐ καταξαίνειν τὸν ἄνδρα;
Ar. Ach. 319
(troch.).
V. in LXX , with Preps., φ. ἐπί τινι have mercy upon . . , Je.
15.5
, 21.7 ; ἐπί τινα
Id. 28(51).3
;φ. περί τινος to keep one's hands off. . , 2 Ki. 12.6 (butφ. περὶ κακώσεως spareto hurt,ib. Si. 13.12 ); φ. ὑπὲρ τῆς κολοκύνθης
Jn. 4.10
; ἀπό τινος
1 Ki. 15.3
, Ez. 24.21 ;φ. τι ἀπό τινος keepitoff, Jb.
30.10 ;φ. τῆς ψυχῆς ἀπὸ θανάτουib. 33.18 , cf. Ps. 18(19).14 ;φειδεύμενοι(from contr.
φειδέομαι) is cj. forφιλεύμεναιin Eus.Mynd. 17 .
