χείρ,ἡ , χειρός, χειρί, χεῖρα,dualχεῖρε, χεροῖν,pl.χεῖρες, χερῶν, χεῖρας,penult. being regularly short, when the ult. is long; dat. pl. regularlyχερσί(χειρσίoccurs in cod.Vat. of LXX , as Jd. 7.19 , 1 Ch. 5.10 , and late Inscrr. as CIG 2811
A. b.
10 (Aphrodisias), 2942c (Tralles): but Poets used the penult. long or short in all cases, as the verse required,χερός, χερί, χέρα, χέρε, χέρες, χέρας(of which Hom. uses only χερί; χέρα
h.Pan. 40
); gen. dual χειροῖν
S. El. 206
(lyr.), 1394 (lyr.), IG 22.1498.76 ; gen. pl.χειρῶνib. 31 , common in Prose.—Poet. forms, dat. pl.χείρεσι(ν) once in Hom. , Il. 20.468 , also Q.S. 2.401 , 5.469 (v.l.); χείρεσσι
Il. 12.382
, Pi. O. 10(11).62 , S. Ant. 976 (lyr.), 1297 (lyr.), and once in trim., E. Alc. 756 ;χέρεσσι(ν) Hes. Th. 519 , 747 , B. 17.49 ; χερέεσσιν
: freq. in pl. wherea single handis meant, Il. 23.384 , etc.; reversely, sg. where more than onehandis spoken of, e.g. Od. 3.37 , etc.; dual joined with pl., ἄμφω χεῖρας
8.135
; χεῖρε ἀμφοτέρας
Il. 21.115
.
2. hand and arm, arm(cf. Ruf. Onom. 11 , 82 , Gal. 2.347 ), πῆχυν χειρὸς δεξιτερῆς
Il. 21.166
; κατὰ χεῖρα μέσην ἀγκῶνος ἔνερθε
11.252
; χεῖρες ἀπ' ὤμων ἀί̈σσοντο
Hes. Th. 150
; χ. εἰς ὤμους γυμναί
Longus 1.4
;ἐν χερσὶ γυναικῶν πεσέεινintothe arms,
Il. 6.81 , etc.: hence, words are added to denote thehandas distinct from thearm,
ἄκρην οὔτασε χεῖρα
5.336
; περὶ ἄκραις ταῖς χ. χειρῖδας ἔχουσι
X. Cyr. 8.8.17
, cf. Pl. Prt. 352a .
3. of thehandorpawof animals, ὅσα [ζῷα] χεῖρας ἔχει
X. Mem. 1.4.14
;πορεύεσθαι ἐπὶ χειρῶνgo onall fours.
LXX Le. 11.27 ; so of monkeys, Arist. HA 502b3 ; of thefore-pawsof the hyena, Id. Fr. 369 ; of the bear, Plu. 2.919a .
II. Special usages:
1. to denote position,ποτέρας τῆς χερός;on whichhand?
E. Cyc. 681 ; ἐπὶ δεξιὰ χειρός
Pi. P. 6.19
; ἐπ' ἀριστερὰ χειρός
Od. 5.277
; χειρὸς εἰς τὰ δεξιά
S. Fr. 598
; λαιᾶς χειρός
A. Pr. 714
(butχείρis often omitted withδεξιά, ἀριστερά,as we saythe right, the left).
2. freq. in dat. of all numbers with Verbs which imply the use of hands,λάβε χειρί, χερσὶν ἑλέσθαι,
Il. 5.302 , 10.501 ; χερσὶν ἀσπάζεσθαι
Od. 3.35
; προκαλίζεσθαι
18.20
;χειρί, χεροῖν ψαῦσαι,
S. OT 1510 , 1466 : sts. this dat. is added pleon. by way of emphasis, ὄνυξι συλλαβὼν χερί
Id. Aj. 310
.
3. gen.,by the hand,
χειρὸς ἔχειν τινά
Il. 4.154
; χειρὸς ἑλών
1.323
, etc.;γέροντα δὲ χειρὸς ἀνίστηhe raised himby the hand,
24.515 , cf. Od. 14.319 ; χερὶ χειρὸς ἑλών
Pi. P. 9.122
; τινὰ χειρός ἑλκειν
Id. N. 11.32
; ἀνέλκειν τινὰ τῆς χ.
Ar. V. 569
(anap.).
4. the acc. is used when one takes thehandof a person, χεῖρα γέροντος ἑλών
Il. 24.361
; χεῖρ' ἕλε δεξιτερήν
Od. 1.121
;χεῖράς τ' ἀλλήλων λαβέτην,in pledge of good faith, Il. 6.233 ; so ἔμβαλλε χ. δεξιὰν πρώτιστά μοι
S. Tr. 1181
; also ἔμβαλλε χειρὸς πίστιν
Id. Ph. 813
, cf. OC 1632 .
5. other uses of the acc.:
a. in prayer or entreaty,χεῖρας ἀνασχεῖν [θεοῖς] Il. 3.275 , etc.; ποτὶ γούνασι χεῖρας βάλλειν
Od. 6.310
; ἀμφὶ . . Ἀρήτης βάλε γούνασι χεῖρας Ὀδυσσεύς
7.142
; ἀμφὶ δὲ χεῖρας δειρῇ βάλλ' Ὀδυσῆϊ
23.207
; ἀμφί τινι χεῖρε β.
21.223
; περίβαλε δὲ χέρας
Ar. Th. 914
, cf. A. Ag. 1559 (anap.); χεῖρας προί̈σχεσθαι
Th. 3.58
, 66 ; so also χεῖρας ἀείρων
Od. 11.423
, cf. Il. 7.130 (tm.);χ. ἀνατείνειν(v. ἀνατείνω
1.1
).
b. τὰς χεῖρας αἴρεινto hold uphandsin token of assent or choice, of persons voting, Ar. Ec. 264 ; τὴν χ. αἴρειν
(Lete,ii B.C.),v.l. in LXX 3 Ma. 1.5 ;ἐν χεροῖν δίκῃcj. in E.Ba. 738 ; εἰς χεῖρας συμμεῖξαι τοῖς πολεμίοις
X. Cyr. 2.1.11
; alsoεἰς χεῖρας δέχεσθαί τιναςto await their charge, Id. An. 4.3.31 ; ἐς χ. ὑπομεῖναί τινας
Th. 5.72
.
e. ἐκ χειρόςbyhand of man,
S. Aj. 27 : fromnear at hand, at close range,
ἐκ χειρὸς βάλλειν
X. An. 3.3.15
;ἀμύνασθαιib. 5.4.25 ; μάχεσθαι
Id. HG 7.2.14
, cf. D.S. 19.6 ; πληγὰς ἐκ χ. ἀναδέξασθαι
Plu.
tim.
4 ; οὐ μὴ σωθῇ ἐκ χ. σιδήρου
LXX Jb. 20.24
;ἡ ἐκ χ. δίκη lynchlaw, D.H. 4.37 ; ἡ ἐκ χ. βία
Plb. 9.4.6
: metaph.,ἡ ἐκ χ. θεωρία closerangereading, D.H. Isoc. 2 ; so of time,out of hand, off-hand, forthwith,
Plb. 5.41.7 , al.
f.
δέπας μητρὶ ἐν χειρὶ τίθει
Il. 1.585
, cf. Od. 13.57 , 15.120 , al. (always so of a cup, henceἐν χερσὶ τίθει δέπας,though found in most codd., was condemned by the critics in Il.l.c., Od. 3.51 , 15.130 ); πρεσβήϊον ἐν χερὶ θήσω
Il. 8.289
;τόξον, ἔγχος ἔχων ἐν χειρί,
15.443 , 17.604 ; σκῆπτρον δέ οἱ ἔμβαλε χειρί
Od. 2.37
; but ἐν . . χειρὶ σκῆπτρον ἔθηκεν
Il. 23.568
; of a gift, ἐν χερσὶ τίθει
1.441
, 446 ;ἐν ταῖς χ. ἔχειν,literally, Pl. R. 432d ; τὰ ὅπλ' ἐν ταῖς χ. ἔχων
III. the handoften receives the attributes ofthe person using it, χ. μεγάλη,of Zeus, Il. 15.695 (χ. παγκρατής,of God, Secund. Sent. 3 ;χ. ὑπερμήκης,of the 'longarm' of the king, Hdt. 8.140 .β'); θοὴ χ.,of one throwing, Il. 12.306 ; ἀφνειά
Pi. O. 7.1
, cf. S. El. 458 ;εὐσεβεστέρα, εὐφιλής,
A. Ch. 141 , Ag. 34 ;κάρβανοςib. 1061 ; γεραιά
E. Hec. 143
(anap.); πονηρά
Id. Ion 1316
, etc.: to denote wealth or poverty, πλειοτέρῃ σὺν χ.
Od. 11.359
; κενεὰς σὺν χ. ἔχοντες
10.42
, cf. E. Hel. 1280 , etc.
2. it is represented as acting of itself, χεῖρες μαιμῶσιν
Il. 13.77
, cf. S. Aj. 50 ; χεὶρ ὁρᾷ τὸ δράσιμον
A. Th. 554
; δήμου κρατοῦσα χ.
Id. Supp. 604
(dub. l.): prov., ἁ δὲ χ. τὰν χ. νίζει
Epich. 273
; or simply, ἁ χ. τὰν χ.
AP 5.207
( Mel. ).
3. pl., in theurgy, name for spiritualpowers,
αἱ δημιουργικαὶ [τοῦ Ἀπόλλωνος] δυνάμεις ἃς θεουργῶν παῖδες χεῖρας ἀποκαλοῦσιν
Procl. in Cra. p.101
P., cf. eund.in R.
2.252K.
IV. to denoteact or deed,opp. mere words, in pl., ἔπεσιν καὶ χερσὶν ἀρήξειν
