make room for another, give way, withdraw,
χωρ-έω, Anacr. 108 , etc.;fut.
A.
χωρήσω
Il. 16.629
, Hdt. 5.89 , 8.68 .β́,
Hp. Nat.Puer. 18 , and in later Prose, as D.H. 4.9 , Luc. DDeor. 20.15 , etc.; Att. only in Th. 1.82 (exc. in compds., ἀνα-χωρήσω
Id. 7.72
, ἀπο-
X. Eq.Mag. 6.2
, προ-
Th. 3.4
, προσ-
Id. 2.2
, συγ-
Id. 1.140
, etc.); elsewh. in Trag. and Att. always in med. form,χωρήσομαι,
A. Th. 476 , S. El. 404 , Th. 2.20 , etc., and freq. in compds.:aor. ἐχώρησα,
Ep.
χώρησα,
Il. 15.655 , h.Cer. 430 , Th. 4.120 , etc.:pf.
κεχώρηκα
Hdt. 1.120
, 122 , Th. 1.122 , Hp. Acut. 19 , etc.:— Pass. ,fut. χωρηθήσομαι(συγ-) Plb. 15.17.5 :aor. ἐχωρήθην(συν-) X. HG 3.2.31 , D. 38.4 :pf. κεχώρηται(παρα-) D.H. 11.52 , (συγ-) Pl. Phlb. 15a : (χῶρος):—make room for another, give way, withdraw,
ἐχώρησαν πάλιν αὖτις
Il. 17.533
;γαῖα ἔνερθε χώρησενthe earthgave wayfrom beneath, i. e. opened,h.Cer.l.c.;χ. πρύμναν,
= κρούεσθαι πρύμναν ,put back, retire,
E. Andr. 1120 ; χωρεῖτε begone!
A. Eu. 196
, cf. E. Or. 1678 , Med. 820 , etc.—The uncom pounded word does not occur in Od. and onlyfut.andaor.in Il. —Construction:
1. c. gen. rei vel loci, χώρησεν τυτθὺν ἐπάλξιος
Il. 12.406
; νεῶν ἐχώρησαν
15.655
; νεκροῦ χωρήσουσι
16.629
; also νηῶν ἄπο . . ἐχώρησαν προτὶ Ἴλιον
13.724
; ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης χωρήσαντες
18.244
; ἔξω τῶνδε δωμάτων χωρεῖτε
A. Eu. 180
; ἐκ πυλῶν
Id. Th. 476
; ἐκ προαστίου
S. El. 1432
.
2. c. dat. pers.,give way toone,make way forhim,retire beforehim, οὐδ' ἂν Ἀχιλλῆϊ χωρήσειεν
Il. 13.324
, cf. 17.101 .
II. after Hom. ,go forward, advance,
τὸ πῦρ . . πρόσω κεχώρηκεν
Call.
in PSI 11.1216.34 ; simply,goorcome,
Hdt. 1.10 , etc.;go on one's journey, travel,
S. OT 750 ; χ. ἐπ' ἀδελφεοῦ βίαν
Pi. N. 10.73
, etc.; ἐς ναῦν
A. Pers. 379
;χ. πρὸς ἔργον cometo action, S. Aj. 116 , Ar. Ra. 884 ;χ. πρὸς ἧπαρ goto one's heart, S. Aj. 938 ;χωρῶν ἀπείλει νῦν go andthreaten, Id. OC 1038 ; διὰ φόνου χ.
E. Andr. 176
;τὰ τοξεύματα ἐχώρει διὰ τῶν ἀσπίδων,of weapons, X. An. 4.2.28 ;τὸ ὕδωρ κατὰ τὰς τάφρους ἐχώρειitwent offby . . , Id. Cyr. 7.5.16 ; ἄνω ποταμῶν χωροῦσι παγαί
E. Med. 410
(lyr.), cf. X. HG 2.4.10 ;χώρει κάτω godownwards, i.e. beginning from the upper parts of the body, A. Pr. 74 ; διὰ στόμα χωροῦντα . . ἀφρόν
E. Med. 1174
;χ. κύκλῳ [ὁ ποταυός] Pl. Phd. 113b ;ὁμόσε χ. τισίto join battle, Th. 6.101 , Ar. Lys. 451 , cf. ὁμόσε
1.2
; χ. ὁμόσε τοῖς λόγοις
E. Or. 921
; χ. δειπνήσων
Ar. Fr. 272
; πρὸς τὸ ἱερὸν χωρῆσαι δρόμῳ
Th. 1.134
; χωροῖς ἂν εἴσω
S. El. 1491
, Ph. 674 ; χώρει, ξέν', ἔξω
Id. OC 824
: of Time,νὺξ ἐχώρειthe nightwas passing, near an end,
A. Pers. 384 ; βιοστερὴς χ. wander about,
S. OC 747
: Medic., of excretions, τὰ χωρέοντα μὴ τῷ πλήθει τεκμαίρεσθαι, ἀλλ' ὡς ἂν χωρέῃ οἷα δεῖ
Hp. Aph. 1.23
; also of the menses, Id. Mul. 1.2 : c. acc. loci, Κεκροπίαν χθόνα χ.
E. Ion 1572
.
b. to be in motionorflux,
πάντα χωρεῖ
Heraclit.
ap. Pl. Cra. 402a , cf. Hp. Vict. 1.5 .
2. go forward, make progress,
τοὔργον οὐ χωρεῖ πρόσω
A. Dict.
in PSI 11.1209.16 ; πῶς οὖν οὐ χωρεῖ τοὔργον;
Ar. Pax 472
(lyr.);χωρεῖ . . τὸ πρᾶγμαib. 509 ; τόκοι χωροῦσιν
Id. Nu. 18
; χωρεῖ τὸ κακόν
Id. V. 1483
, Nu. 907 (both anap.).
3. come to an issue, turn outin a certain manner,παρὰ σμικρὰ . . κεχώρηκε have cometo little, of the event of oracles, Hdt. 1.120 ; εὐτυχέως χ.
Id. 3.39
;κακῶς χ. turn outill, Pl. Lg. 684e ; δόξα δ' ἐχώρει δίχα
E. Hec. 117
(anap.), cf. Hel. 759 : freq. abs.,advance, succeed,
Hdt. 3.42 , 5.89 ; πάντα διὰ πράξεων καὶ . . ἀγώνων κεχωρηκότα . . Ῥωμαίοις
Onos. Praef. 8
; τὰ πράγματα χωρεῖ κατὰ λόγον
Plb. 28.17.12
; ὁ λόγος ὁ ἐμὸς οὐ χωρεῖ ἐν ὑμῖν
Ev.Jo. 8.37
(unless in signf. 111 . infr.); also,to be possible,
οὐ γάρ οἱ χωρεῖ περιβαλεῖν κτλ.
Ael. VH 1.3
(sed leg.ἐγχωρεῖ).
4. to be spread abroad, ἡ φάτις κεχώρηκεa reportspread,
Hdt. 1.122 ;διὰ πάντων οὕτως ἐχώρει "τίς ἕψεται;" X. Cyr. 3.3.62 ; κλαυθμὸς διὰ πάντων ἐχώρει
Plu. Rom. 19
;ὄνομα δόξῃ διὰ πάντων ἀνθρώπων κεχωρηκόςa namespread abroad,ib. 1.
5. of money,to be spent,
τὰς μὲν δαπάνας χωρεῖν ἐντελεῖς ἐκ τῶν οἴκων, τὰ δὲ ἔργα μὴ τελείσθαι λυσιτελούντως πρὸς τὴν δαπάνην
X. Oec. 20.21
; τὰ προσγεινόμενα χωρήσει εἰς ἃ ἂν ὁ δῆμος θελήσῃ
IG 5(1).18
B 6 (Sparta), cf. 1432.4 (Messene,i B. C. /i A. D.).
III. trans.,have room fora thing,hold, contain,freq. of measures, κρητὴρ χωρέων ἀμφορέας ἑξακοσίους
Hdt. 1.51
, cf. 192 , 4.61 , Ar. Nu. 1238 , Pl. Smp. 214a ; οὐκ ἐχώρησεν αὐτοὺς ἡ πόλις
Th. 2.17
, cf. D. 21.200 , Aeschin. 3.164 , E. Hipp. 941 ; οὐκ ἐχώρει αὐτοὺς ἡ γῆ κατοικεῖν ἅμα
LXX Ge. 13.6
; ποτήρια . . οὐχὶ χωροῦντ' οὐδὲ κόγχην
Pherecr. 143.3
(troch.); κοτύλας χ. δέκα
Men. Kol.Fr. 2
, cf. Diph. 96 , etc.;χωρήσατε ἡμᾶς takeusinto your hearis!
2 Ep.Cor. 7.2 ; οὐ πάντες χωροῦσι τὸν λόγον τοῦτον find room for . . ,
Ev.Matt. 19.11
(so perh. intr., Ev.Jo. 8.37 ,v.supr. 11.3 );to be capable of,
τὸ Κάτωνος φρόνημα
Plu. Cat.Mi. 64
: c.inf.,to be capableof doing,οὐ χωρεῖ μεγάλην διδαχὴν ἀδίδακτος ἀκούειν( v. l. for ἀκουή ) Ps.-Phoc. 89 ; δωρεὰν ὅσην οὐκ ἐχωρήσατε αἰτεῖσθαι
IG 7.2713.11
(Acraeph., Oratio Neronis).
2. impers.,ὅταν μηκέτι χωρῇ αὐταῖς ἐργαζομέναις [ταῖς μελίτταις] whenthere isno moreroomfor them, Arist. HA 626b11 .
