ἀνίστημι , causal in pres. ἀνίστημι (later ἀνιστάω S.E. M. 9.61 ): impf. ἀνίστην : fut. ἀναστήσω, poet. ἀνστήσω : aor. 1 ἀνέστησα, Ep. ἄνστησα, Aeol. 3 pl. ὄστασαν Hsch. : pf. ἀνέστακα LXX 1 Ki. 15.12
ἀνίστημι,
A. causal inpres. ἀνίστημι(laterἀνιστάω
S.E. M. 9.61 ):impf. ἀνίστην:fut. ἀναστήσω,poet.ἀνστήσω:aor. 1 ἀνέστησα,
Ep.
ἄνστησα,
Aeol.
3 pl.
ὄστασαν
Hsch.
:pf.
ἀνέστακα
LXX 1 Ki. 15.12
, Arr. Epict. 1.4.30 : also inaor. 1
Med.
ἀνεστησάμην(v. infr. 1.5 , 111.6 ).
I. make to stand up, raise up, γέροντα δὲ χειρὸς ἀνίστηheraisedthe old manupby his hand, Il. 24.515 , cf. Od. 14.319 ; τί μ' αὖ . . ἐξ ἑδρας ἀνίστατε;
S. Aj. 788
; ἀ. τινὰ ἐκ τῆς κλίνης
Pl. Prt. 317e
; ὀρθὸν ἀ. τινά
X. Mem. 1.4.11
; ἀπὸ τοῦ καθαρμοῦ τινα
D. 18.259
.
2. raisefrom sleep, wake up,
Il. 10.32 , etc.; εἰς ἐκκλησίαν ἀ. τινά
Ar. Ec. 740
; ἀ. τινὰ ὠμόϋπνον
Eup. 305
: metaph., ἀ. νόσον
S. Tr. 979
.
3. raise from the dead,
οὐδέ μιν ἀνστήσεις
Il. 24.551
, cf. A. Ag. 1361 , S. El. 139 ; from misery or misfortune, Id. Ph. 666 , Aeschin. 1.67 .
4. producea witness, etc. (cf. 111.6 ), προφήτην ὑμῖν ἀ. ὁ Θεός
Act.Ap. 3.22
, al.
5. after Hom. , also of things,set up, build, στήλας v.l. in
Hdt. 2.102 ; πύργους
X. Cyr. 7.5.12
, etc.; τρόπαια Διί
E. Ph. 572
;ἀνδριάντα ἐς ΔελφούςPhilipp. ap. D. 12.21 ; soἀ. τινὰ χρυσοῦν, χαλκοῦν(in pure Atticἱστάναι),set up agolden, brazenstatueof him, Plu. 2.170e , Brut. 1 ( Pass. ,v.infr. B):—so inaor. 1
Med. ,ἀναστήσασθαι πόλιν build oneselfa city, Hdt. 1.165 ;ἀνεστήσαντο δὲ βωμούς they set them upaltars, Call. Dian. 199 .
b. build up again, restore,
τείχη
D. 20.68
: metaph., θεῶν τιμάς
E. HF 852
.
6. put up for sale,
Hdt. 1.196 .
II. rouse to action, stir up,
ἀλλ' ἴθι νῦν Αἴαντα . . ἄνστησον
Il. 10.176
, cf. 179 , 15.64 , etc.: c. dat. pers.,raise up againstanother,τούτῳ δὲ πρόμον ἄλλον ἀναστήσουσινib. 7.116 (v. infr. B. 1.5 ):rouse to arms, raisetroops, Th. 2.68 , 96 ; ἀ. πόλεμον ἐπί τινα
Plu. Cor. 21
;ἀναστήσας ἦγε στρατόνhecalled uphis troops and marched them, Th. 4.93 , cf. 112 , etc.
III. makepeoplerise, break upan assemblyby force,
Il. 1.191 ; butἐκκλησίαν ἀναστῆσαι adjournit, X. HG 2.4.42 .
2. makepeopleemigrate, transplant(cf. infr. B. 11.2 ), ἔνθεν ἀναστήσας ἄγε
Od. 6.7
; ἀνίστασαν τοὺς δήμους
Hdt. 9.73
; Αἰγινήτας ἐξ Αἰγίνης
Th. 2.27
; even γαῖαν ἀναστήσειν
A.R. 1.1349
; οἴκους
Plu. Publ. 21
; also ἀ. τινὰ ἐκ τῆς ἐργασίας
D. 18.129
.
3. makesuppliantsrise and leave sanctuary,
Hdt. 5.71 , Th. 1.137 , S. OC 276 , etc.: alsoἀ. στρατόπεδον ἐκ χώρας makean armydecamp,
Plb. 29.27.10 ; τὰ πράγματα ἀνίστησί τινα
Plu. Alc. 31
.
4. ἀ. ἐπὶ τὸ βῆμα make to ascendthe tribune, Id. 2.784c , cf. Cam. 32 .
5. of sportsmen,put upgame, X. An. 1.5.3 , cf. Cyr. 2.4.20 ( Pass. ), Cyn. 6.23 , D.Chr. 2.2 .
6. μάρτυρα ἀναστής ασθαί τινα callhimas one'switness, Pl. Lg. 937a .
B. intr. inpres.andimpf. ἀνίσταμαι, -μην,infut. ἀναστήσομαι,inaor. 2 ἀνέστην(butἀναστῶ,forἀναστήσω,
Crates Com. 4D. ), imper.ἄστηθι(forἄν-στηθι) Herod. 8.1 ,part.
ἀστάς
IG 4.951.112
(Epid.):pf. ἀνέστηκα,
Att.
plpf. ἀνεστήκη;alsopf.
ἀνεστέασι
Hdt. 3.62
:aor.
Pass.
ἀνεστάθην,
Aeol.
part.
ὀσταθείς
Hsch.
:—stand up, rise,esp. to speak, τοῖσι δ' ἀνέστη
Il. 1.68
, 101 , etc.; ἐν μέσσοισι
19.77
: in Att. c.fut. part.,ἀ. λέξων, κατηγορήσων,etc.: so c.inf., ἀνέστη μαντεύεσθαι
Od. 20.380
: inpart., ἀναστὰς εἶπε
E. Or. 885
; παραινέσεις ἐποιοῦντο ἐν σφίσιν αὐτοῖς ἀνιστάμενοι
Th. 8.76
; also,rise from one's seatas a mark of respect, θεοὶ δ' ἅμα πάντες ἀνέσταν
Il. 1.533
;ἀπὸ βωμοῦ(cf. A. 111.3 ) Aeschin. 1.84 .
2. rise from bedorsleep,
ἐξ εὐνῆς ἀνστᾶσα
Il. 14.336
, cf. A. Eu. 124 ; εὐνῆθεν
Od. 20.124
; ὄρθρου ἀ.
Hes. Op. 577
; ὀψέ
Ar. V. 217
;οὐδ' ἀνιστάμην ἐκ κλίνης,of a sick person, And. 1.64 : abs.,rise from sleep,
Hdt. 1.31 .
3. rise from the dead,
Il. 21.56 , cf. 15.287 , Hdt. 3.62 , A. Ag. 569 ; παρὰ τῶν πλειόνων
Ar. Ec. 1073
.
4. rise froman illness,recover,
ἐκ τῆς νούσου
Hdt. 1.22
, cf. Pl. La. 195c : abs., Th. 2.49 .
5. riseas a champion, Il. 23.709 ;θανάτων χώρᾳ πύργος ἀνέστα[Oedipus] S. OT 1201 : hence c. dat.,stand up[to fight against . .], Ἀγκαῖον . ., ὅς μοι ἀνέστη
Il. 23.635
; μή τίς τοι . . ἄλλος ἀναστῇ
Od. 18.334
; Τυφῶνα θοῦρον πᾶσιν ὃς ἀνέστη θεοῖς
A. Pr. 354
codd.;v.supr. A. 11 .
6. rise up, rear itself,
πύργοι
E. Ph. 824
(lyr.), cf. Plb. 16.1.5 ; of statues, etc.,to be set up,
Plu. 2.91a , 198f : metaph., μή τι ἐξ αὐτῶν ἀναστήῃ κακόν
Pi. P. 4.155
; πόλεμος
D.H. 3.23
; θορύβου ἀναστάντος
App. BC 1.56
.
7. to be set up, βασιλεύςas king, Hdt. 3.66 codd.
8. of a river,rise,
ἐξ ὀρέων
Plu. Pomp. 34
.
9. pf. part., γῆ γηλόφοισιν ἀνεστηκυῖα
Arr. Ind. 4.7
: metaph.,lofty,
ἀ. τὴν ψυχὴν γενόμενος
Eun. Hist. p.233
D.
II. rise to go, set out, go away,
εἰς Ἄργος
E. Heracl. 59
, cf. Th. 1.87 , 7.49 , 50 ; ἀνίστατο εἰς οἴκημά τι ὡς λουσόμενος
Pl. Phd. 116a
.
2. to be compelled to migrate(supr. A. 111.2 ), ἐξ Ἄρνης ἀναστάντες ὑπὸ Θεσσαλῶν
Th. 1.12
, cf. 8 : of a country,to be depopulated,
χώρα ἀνεστηκυῖα
Hdt. 5.29
; πόλις . . πᾶς' ἀνέστηκεν δορί
E. Hec. 494
;ἡσυχάσασα ἡ Ἑλλὰς καὶ οὐκέτι ἀνισταμένηno longersubject to migration,
Th. 1.12 ; τὴν ἀσφάλειαν . . περιείδετ' ἀνασταθεῖσαν
D. 19.84
.
3. of a law-court,rise,
Id. 21.221 .
4. cease,
οὐκ, ἀνέστη ἕως ἐνίκησε σκορπίσαι
Psalm.Solom. 4.13
.
